URZĄDZENIA PRZESYŁOWE, A WYROK TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 2 GRUDNIA 2025r. – CZYLI CO ZMIENIA WYROK TK DLA WŁAŚCICIELI NIERUCHOMOŚCI ?

Trybunał Konstytucyjny w dniu 2 grudnia 2025r. w sprawie P 10/16 wydał bardzo ważny wyrok dla właścicieli nieruchomości, na których mieszczą się urządzenia przesyłowe. W przedmiotowym Wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, że dotychczasowa praktyka sądów uznająca zasiedzenie prawa do korzystania z cudzej nieruchomości o treści odpowiadającej służebność przesyłu jest niezgodna z Konstytucją RP, a także z międzynarodowymi standardami ochrony praw człowieka.

Powyższy Wyrok ma ogromne znaczenie dla milionów właścicieli nieruchomości, na których posadowiono szeroko rozumianą infrastrukturę energetyczną.

Czym jest służebność przesyłu?

Służebność przesyłu, uregulowana w art. 305¹-305⁴ Kodeksu cywilnego, jest ograniczonym prawem rzeczowym, który umożliwia przedsiębiorcy przesyłowemu (np. firmie energetycznej, gazowni, czy nawet dostawcy internetu) korzystanie z cudzej nieruchomości. W zamian za powyższe właściciel nieruchomości może domagać się odpowiedniego wynagrodzenia. Instytucja służebności przesyłu została wprowadzona do polskiego prawa w 2008 roku i od tego czasu właściciele nieruchomości mogą dochodzić odszkodowania z ww. tytułu.

Jaki był kontekst wydania Wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025r.?

Do Trybunału Konstytucyjnego trafiło pytanie prawne dotyczące zasad nabycia przez przedsiębiorstwa przesyłowe bądź Skarb Państwa w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu. Kluczowe kwestie nasuwające istotne wątpliwości dotyczyły m.in.:

- czy przedsiębiorstwa mogły zasiedzieć prawa odpowiadającej służebności przesyłu jeszcze przed 2008 rokiem oraz, czy taka praktyka jest zgodna z Konstytucją RP oraz standardami międzynarodowymi wynikającymi z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka;

- czy dotychczasowa linia orzecznicza, korzystna dla przedsiębiorstw, mieści się w standardach konstytucyjnych.

Jakie stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny oraz co tak naprawdę oznacza Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dla właścicieli nieruchomości, na których znajdują się urządzenia przesyłowe?

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wykorzystywana przez przedsiębiorstwa przesyłowe koncepcja zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu nie miała podstaw prawnych w okresie sprzed 2008 roku. W konsekwencji Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wcześniejsze praktyki polegające na uznawaniu takich służebności za zasiedziane były niezgodne z Konstytucją i naruszały prawa właścicieli.

Tym samym, Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi ważne potwierdzenie konstytucyjnej ochrony prawa własności. W praktyce oznacza dużą rewolucję w sytuacji prawnej właścicieli nieruchomości, na których posadowione są urządzenia przesyłowe. Przedsiębiorstwa tracą główny argument obronny w sporach sądowych dotyczących infrastruktury przesyłowej powstałej przed 2008 rokiem, z uwagi na uznanie przez Trybunał Konstytucyjny, że powoływanie się przez przedsiębiorstwa na zarzut zasiedzenia prawa jest niezgodny z Konstytucją RP. Dodatkowo, powyższy Wyrok istotnie wzmacnia pozycję obywatela w walce z dużymi podmiotami przesyłowymi.

Zatem, jakie roszczenia może zgłosić właściciel nieruchomości, na której znajdują się urządzenia przesyłowe?

Najistotniejszą zmianą jest możliwość domagania się wynagrodzenia za korzystanie działki w okresie, w którym urządzenia przesyłowe znajdowały się na nieruchomości bez tytułu prawnego. Powyższe wynagrodzenie może obejmować nie tylko czas przeszły, ale i przyszłość poprzez ustanowienie służebności przesyłu za jednorazową opłatą. Możliwie jest również w skrajnych sytuacjach roszczenie o usunięcie bądź przesunięcie urządzeń przesyłowych. Właściciele nieruchomości mogą również walczyć o odszkodowanie, jeśli wskutek instalacji urządzeń przesyłowych na ich nieruchomości, straciła ona swoją wartość, ogranicza bądź uniemożliwia korzystanie z nieruchomości, czy utrudnia planowaną inwestycję. 

Na koniec warto podkreślić, że powyższy Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza automatycznie wygranej każdego właściciela nieruchomości, na której znajdują się urządzenia przesyłowe. Każda sprawa dotycząca służebności przesyłu ma swój indywidualny charakter, a jej wynik zależy od wielu czynników. Przed podjęciem decyzji o skierowaniu sprawy do sądu warto zgromadzić niezbędne dokumenty i poddać sprawę szczegółowej analizie ( zbadać m.in. kwestie, czy została wydana decyzja, czy zawarto umowę z przedsiębiorstwem bądź porozumienie itp.) Szczegółowa analiza prawna pozwoli tak realnie ocenić, jakie najkorzystniejsze rozwiązanie jest w danej sytuacji.

Jeśli jesteś właścicielem nieruchomości, na której znajdują się urządzenia przesyłowe i chcesz uzyskać indywidualną analizę swojej sytuacji – zapraszamy do kontaktu. Pomagamy właścicielom nieruchomości w dochodzeniu roszczeń związanych ze służebnością przesyłu.