PRZYMUSOWE EGZEKWOWANIE KONTAKTÓW Z DZIECKIEM

Zgodnie z art. 113 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.) niezależnie od władzy rodzicielskiej, rodzice oraz dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Ich realizacja może obejmować w szczególności przebywanie rodzica z dzieckiem, jak również utrzymywanie kontaktów za pomocą środków porozumiewania się na odległość, czy wymiany korespondencji.

Rodzic, który nie wykonuje swoich obowiązków zgodnie z wydanym orzeczeniem sądu w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, czy też zgodnie z zawartą ugodą, nie jest bezkarny. W 2011 roku do Kodeksu postępowania cywilnego została wprowadzona regulacja, która sankcjonuje utrudnianie realizacji kontaktów rodzica z dzieckiem.

W myśl art. 59815  §  1 k.p.c.  „Jeżeli osoba, pod której pieczą dziecko pozostaje, nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy, uwzględniając sytuację majątkową tej osoby, zagrozi jej nakazaniem zapłaty na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku”.

Powyższe postępowanie składa się z dwóch etapów:

1.     Zagrożeniem przez sąd nakazem zapłaty określonej sumy za każde z naruszeń w przedmiocie utrudniania realizacji kontaktów z dzieckiem;

2.     Wydaniem postanowienia o nakazaniu zapłaty określonej sumy pieniężnej.

W celu zainicjowania I etapu postępowania, należy złożyć wniosek o nakazanie zapłaty kary pieniężnej za niewykonywanie kontaktu z dzieckiem do Wydziału Rodzinnego Sądu Rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka. W powyższym wniosku powinniśmy wskazać i udowodnić, że drugi rodzic utrudnia nam kontakty z dzieckiem, jak również wskazać kwotę, która będzie dotkliwa, ale jednocześnie realna do zapłaty przez rodzica nierealizującego orzeczenia sądu, czy też postanowień ugody. Postanowienie wydane przez sądu o zagrożeniu nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej ma charakter prewencyjny i ma na celu zniechęcenie strony do dalszego ignorowania obowiązków związanych z kontaktami z dzieckiem. Powyższy mechanizm może dotyczyć nie tylko rodzica pierwszoplanowego, ale również rodzica, który nie stawia się na kontakty bez usprawiedliwienia.

W sytuacji, gdy drugi rodzic nadal dopuszcza się zachowań wskazanych powyżej, drugi rodzic może złożyć wniosek o zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej za brak realizacji kontaktów, która zostanie pomnożona przez liczbę naruszeń. Jest to II etap przedmiotowego postępowania.

Sąd, przy wydaniu postanowienia o nakazaniu zapłaty sumy pieniężnej kieruje się przede wszystkim faktem dalszego nierespektowania przez jednego z rodziców orzeczenia sądu, bądź zawartej ugody w przedmiocie kontaktów z dzieckiem. Tj., w sytuacji gdy jedno z rodziców dalej nie realizuje postanowienia sądu o zagrożeniu nakazaniem zapłaty sumy pieniężnej na przykład poprzez niewydanie dziecka bez obiektywnych przyczyn, które uzasadniałyby brak realizacji kontaktu z potomstwem, albo gdy jedne z rodziców nadal nie stawia się na kontakty, bez usprawiedliwionych tym przyczyn. 

W tym miejscu przytoczyć należy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 czerwca 2022r. (SK/3/20), w którym to wskazano, że art. 598 15 § 1 k.p.c. jest częściowo niezgodny z Konstytucją. W świetle powyższego wyroku, sąd w przedmiotowym postępowaniu, zobowiązany jest dodatkowo badać, czy niewłaściwe wykonywanie lub niewykonywanie obowiązków związanych z realizacją kontaktów z dzieckiem związane jest z zachowaniem dziecka, czy też zostało ono wywołane wpływem drugiego rodzica.

Jeśli w ciągu sześciu miesięcy od uprawomocnienia się ostatniego postanowienia nie wpłynie do sądu kolejny wniosek w przedmiocie wykonywania kontaktów z dzieckiem, sąd w oparciu o art. 59820 k.p.c. postępowanie umorzy.

Natomiast, gdy postanowienie nakazujące zapłatę określony sumy pieniężnej stanie się prawomocne, a dłużnik nie uiści zasądzonej kwoty, przedmiotowe roszczenie można skierować na drogę postępowania egzekucyjnego. Prawomocne orzeczenie, w którym sąd nakazał zapłatę określonej sumy jest tytułem wykonawczym, bez potrzeby nadania mu klauzuli wykonalności.